Najnowszy ranking Polskiego Alarmu Smogowego. Jest komentarz burmistrza Pszczyny

Ranking smogowych rekordzistów sporządzono na podstawie rocznych ocen jakości powietrza Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za rok 2024 i ujęto go w trzy kategorie: średnioroczne stężenie benzo(a)pirenu, średnioroczne stężenie pyłu PM10 i liczba dni smogowych, czyli takich, w których przekraczano dobową normę pyłu PM10. Podsumowanie obejmuje wyłącznie miejscowości ze stacją pomiarową GIOŚ.

W Pszczynie stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu rok do roku wyniosło 3 ng/m³, z kolei pod kątem średniorocznego stężenia pyłu PM10 odnotowano 30 ug/m3. W naszym mieście obliczono również trzecią najwyższą liczbę dni smogowych w roku - 36.

- Jak co roku, u progu rozpoczynającego się sezonu grzewczego, opublikowany został raport o stanie jakości powietrza w Polsce za rok poprzedni ( 2024 ). Analizując dane pomiarowe z niepokojem zauważyliśmy odwrócenie trendu poprawy jakości powietrza, z jakim mieliśmy do czynienia przez ostatnich kilka lat, zarówno w skali Polski, jak i w naszym mieście. Optymistyczne dane z roku 2023 ( 26 dni z przekroczeniem normy pyłu PM 10 - dzięki czemu Pszczyna wypadła z dziesiątki najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce) napawały nadzieją na dalszą poprawę, jednak tak się nie stało. Pszczyna znowu trafiła do czołówki miast jeżeli chodzi o najwyższą ilość dni smogowych - odnotowano ich 36 w roku 2024, co daje nam niechlubne 3 miejsce w Polsce. Zatem pytanie o to, na jakim jesteśmy etapie w walce o czyste powietrze, pozostaje nadal aktualne. Zrobiliśmy bardzo dużo, ale rok 2024 pokazał, że jeszcze sporo przed nami. W naszej gminie mamy wciąż 1517 pozaklasowych kotłów na paliwo stałe ( stan na dzień 07.10.2025 wg bazy CEEB), które muszą zostać zlikwidowane do końca tego roku. To spore wyzwanie - komentuje Aleksandra Antes Szewczyk z inicjatywy "Nie dokarmiaj smoga".

Według danych GIOŚ, średnioroczne stężenie pyłu PM10, obliczone ze wszystkich stacji w kraju, w 2024 roku zwiększyło się aż o 7% w porównaniu do roku 2023, co pokazuje, że droga do czystego powietrza nie będzie łatwa.

- To bardzo niepokojące zjawisko - stwierdza Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego, który dodaje: "prezentujemy nasz ranking już po raz dziesiąty i do tej pory obserwowaliśmy spadek stężeń. Czy obecny wzrost to tylko chwilowe wahnięcie, czy może początek nowego trendu prowadzącego nas na powrót do smogowej przeszłości? Pewne jest jedno: w 2025 roku proces likwidacji "kopciuchów" w Polsce gwałtownie zahamował, a program Czyste Powietrze przechodzi poważny kryzys. Dwa lata temu wsparcie programu ze strony władz krajowych było jednoznaczne, co znalazło swój wyraz w rekordowej liczbie wniosków o dotację w 2024 roku. Wydaje się, że obecnie tego wsparcia brakuje. W obliczu nowych, ostrzejszych norm jakości powietrza, które zaczną obowiązywać już za cztery lata, konieczne jest podjęcie przez rząd wzmożonych działań w tym kierunku. Jak na razie tej determinacji nie widać".

Przykładem determinacji i konsekwentnego dążenia do poprawy jakości powietrza pozostaje za to Kraków, niegdysiejsza smogowa stolica Polski. W 2024 roku po raz pierwszy w historii pomiarów żadna stacja pomiarowa w stolicy Małopolski nie odnotowała przekroczenia dopuszczalnego poziomu benzo(a)pirenu. Spadek stężenia jest ponad 7-krotny w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Dla porównania, stężenie b(a)p wyższe niż w Krakowie zmierzono m.in. w uzdrowiskach: Busku-Zdroju, Kudowie-Zdroju, Szczawnie-Zdroju oraz Rabce-Zdroju!

- Cieszymy się z takiej poprawy jakości powietrza w naszym mieście - komentuje wyniki rankingu Anna Dworakowska z Krakowskiego Alarmu Smogowego. - Okazuje się, że konsekwentne działania antysmogowe, wymiana kotłów i przestrzeganie uchwały antysmogowej odnoszą pozytywne skutki. Zwracam jednak uwagę na bardzo wysoką pozycję Krakowa, jeśli chodzi o zanieczyszczenia z transportu. Niechlubne drugie miejsce w Polsce pod względem stężenia dwutlenku azotu pokazuje, że Strefa Czystego Transportu jest konieczna dla dalszej poprawy jakości powietrza, którym oddychamy w Krakowie - dodała Dworakowska.

Do najnowszej edycji rankingu Polskiego Alarmu Smogowego odniósł się burmistrz Pszczyny, Dariusz Skrobol.

Walka o czyste powietrze to proces długofalowy. Cieszy mnie, że w porównaniu z sytuacją sprzed kilku lat wykonaliśmy ogromny krok do przodu. Liczba dni smogowych w Pszczynie spadła z 125 do 36 rocznie, a stężenia pyłów systematycznie maleją. To dowód, że nasze wspólne działania przynoszą rezultat. To wciąż jednak nie jest finał tej drogi. W Pszczynie nadal funkcjonuje ponad 1500 starych, wysokoemisyjnych kotłów i musimy je konsekwentnie eliminować. Jako gmina zapewniamy wsparcie w pozyskaniu dofinansowania i organizacyjne, ale bez determinacji mieszkańców nie osiągniemy celu.

Dlatego proszę: rozmawiajmy o tym także między sobą. Zachęcajmy sąsiadów, rodzinę, znajomych do wymiany nieekologicznych pieców, do mądrego i oszczędnego ogrzewania. Każda decyzja o likwidacji kopciucha to realnie mniej zanieczyszczeń w powietrzu, którym oddychamy, oddychają nasze dzieci i seniorzy. Jest już dużo lepiej niż było. Możemy być z tego dumni. Teraz najważniejsze jest, abyśmy nie zwalniali.

Dariusz SkrobolBurmistrz Pszczyny